BKM Blog

Temassız ödeme özelliği kart kullanımını artırır mı?

DSC06807

Bankalararası Kart Merkezi’nin (BKM) Konya Büyükşehir Belediyesi ile yürüttüğü temassız banka ve kredi kartları ile toplu taşıma ücret toplama hizmeti üzerine bir vaka analizi

Temassız kartların kullanımı ile ilgili iki sav tekrarlanır:

1) Kartların temassız özelliğinin kullanımı, kart kullanım alışkanlığını arttırır,

2) Temassız kartların toplu taşımada ücret ödeme amacıyla kullanılması, temassız ödeme alışkanlığını tetikler.

Temassız kartlar, küçük tutarlı nakit kullanımına alternatif ödeme yöntemi olması ve bu küçük tutarlı ödemelerin temassız kart ile yapılması hedeflenerek tasarlandı. Çünkü temassız işlem; daha hızlı gerçekleşiyor, kart elden çıkmadığı için daha güvenli ve daha hijyen bir alternatif sunuyor ve küçük tutarlı işlemlerde bozuk para bulma sorununu çözüyor. Hem bu sebeplerle, hem de yukarıdaki iki savın doğruluğu düşüncesi ile bankalar; temassız kart, terminal ve toplu taşıma sistemlerine yatırım yaptılar.  Peki, gerçekten temassız işlem yapabilme imkanı, kart hamilinin kart kullanımını arttırıyor mu? Ya da toplu taşımada kullanım temassız ödeme alışkanlığını geliştiriyor mu?  Bu sorulara cevap verebilmek için, BKM’nin Konya Büyükşehir Belediyesi otobüs ve tramvaylarında Haziran 2013’ten beri hizmette olan bankacılık kartı ile ödeme uygulamasının rakamlarına baktık. Bu makale ile bu konudaki bulgularımızı size aktaracağız.

Konya Büyükşehir Belediyesi toplu taşıma araçlarında Haziran 2013’ten bu yana temassız bankacılık kartları ile ücret ödemesi yapılmaktadır

Önce Konya ulaşım projesini tanıyalım. Toplu taşıma ücret otomasyonu konusunda uzun yıllara dayalı deneyimi olan Konya Büyükşehir Belediyesi (KBB) vatandaşlara bu hizmeti “Elkart” adı verilen sistem ile sunmaktadır.  Tüm vatandaşlara en iyi hizmeti vermeyi prensip edinmiş olan KBB, toplu taşımada bankacılık kartları ile ödeme imkanını değerlendirdi ve sistemini bankaların temassız özellikli kartlarına açma  kararını vererek, bu doğrultuda BKM ile projeyi hayata geçirdi. Belediye açısından amaç, toplu taşıma hizmetini Elkart sahibi vatandaşların yanı sıra tüm banka ve kredi kartı kullanıcılarına açmaktı. Konya merkezini; eğitim, ticaret gibi çeşitli sebeplerle ilçe ve köylerden gelen Konya’lılar ve turizm amacıyla şehre gelen yurt içi ve yurt dışı misafirler ziyaret etmektedir.  KBB bu ziyaretçilere, açık bir sistem ile kolay erişilir bir toplu taşıma hizmeti sunmayı hedefledi.

Proje kapsamında, otobüs ve tramvaylarda bulunan tüm kart okuyucu terminallerin (validatör) yazılımı güncellendi. Validatörler, Elkart’ın yanı sıra, Visa ve MasterCard temassız kartlarını da kabul eder hale geldi. KBB ile yapılan anlaşma, banka ve kredi kartlarına, Elkart’a uygulanan ücret üzerinden hizmet alma imkanı sağladı. Aralık 2012’de pilotlanan uygulamanın tüm noktalara yaygınlaşması Haziran 2013’te tamamlandı.  Bugün yurt içi ve yurt dışı bankalar tarafından çıkartılmış tüm temassız Visa ve MasterCard banka ve kredi kartları, KBB’nin sayısı 900’den fazla olan toplu taşıma ücret toplama validatöründe kullanılmaktadır.

Temassız kart kullanım alışkanlığını ve bunun toplu taşıma ödemeleri ile olan ilişkisini değerlendirmek için Konya’da (Aralık 2015 ve Ocak-Şubat 2016 ayları olmak üzere) üç aylık bir dönemde gerçekleşen tüm kart ödemelerini analiz ettik.  Genel toplamlar üzerinden ortaya çıkan sonuçların doğruluğunu teyit etmek için her üç ayı ayrı ayrı incelediğimizde de sonuçların değişmediğini gördük.

Bunun yanında Konya’da Şubat ayında gerçekleşen temassız işlemleri ülke genelinde yapılan temassız işlemlerle karşılaştırdık.

Konya’da temassız kart kullanımı ülke ortalamasının %43 üzerinde:

İncelenen üç aylık dönemde Konya’da gerçekleşen işlemlerin %1.19’u, sadece Şubat ayında ise %1.24’ü temassız olarak gerçekleşmiştir. Türkiye genelinde Şubat ayında tüm işlemlerin %0.87’si, Ankara’da %0.75’i, İstanbul’da ise %1.28’i temassız gerçekleşmiştir. Buradan görülüyor ki Konya kart kullanıcıları ülke genelinden %43 daha fazla temassız işlem yapmaktadırlar. Konyalılar İstanbul kart hamilleri ile neredeyse birebir aynı temassız kart kullanım alışkanlığı sergilerken, Ankaralılardan daha fazla temassız bankacılık kartı kullanmaktadırlar. 

Temassız kart kullandıkça işlem adedi artıyor

Analiz kapsamında işlem yapan kart hamillerini kart kullanım alışkanlıklarına göre dört gruba ayırdık. Bu kullanıcıların tüm işlem tiplerinde ayda ortalama kaç adet işlem yaptıklarını aşağıdaki tabloya yerleştirdik.

Capture

B, C ve D gruplarındaki kullanıcılar temassız işlemlerin yanı sıra kartlarını diğer tip işlemler (temaslı, e-ticaret, vb,) için de kullanmışlardır ve analize bu işlemler de dâhil edilmiştir. Basitlik amacıyla küsuratlar yuvarlanmıştır.

Bulgularımız:

1)     “Temaslı” grubu, yani hiç temassız işlem yapmayan kullanıcılar, ayda ortalama 6 adet işlem yapmaktadır,

2)     “Temassız alışveriş” ve “Ulaşım” grupları, yani kartlarını alışverişte temassız veya ulaşımda temassız kullanan kullanıcılar ayda ortalama 15 işlem yapmaktadırlar,

3)     “Süper temassız” grubu, yani hem alışverişte hem ulaşımda temassız işlem yapan süper kullanıcılar ayda ortalama 26 adet işlem yapmaktadırlar.

Yukarıda belirttiğimiz gibi bu aylık işlem ortalamalarına kart hamillerinin o ay içerisinde yaptıkları bütün işlemleri içerir.

En çok işlem yapanlar “Süper temassız” kullanıcıları 

Kartlarının temassız özelliğini hem alışverişte hem de toplu taşımada kullanan süper temassız kullanıcıları aylık ortalama 26 işlem ile Temaslı grubunun 4.3 kat üzerinde işlem yapıyor.  Bir diğer bakış açısıyla, bu kullanıcılar neredeyse her gün bir işlem yapıyorlar.

Süper temassız kullanıcıları her kategoride daha fazla işlem yapıyorlar.

“Süper temassız” kullanıcıları küçük bir grup

Kartlarının temassız özelliğini toplu taşımada kullanmış olanların sadece %4’ü, aynı zamanda bu kart ile temassız alışveriş yaparak “süper” temassız kullanıcısı olmuş.

Bunun yanında, süper temassız kullanıcıları, tüm kart kullanıcılarının toplamının içinde 10,000’de 4’ü (%0.04) oluşturuyor. Bu sonuçlara göre, kart kullanımını arttırmanın sırrı, kullanıcılara kartın temassız özelliğinin, hem ulaşım hem de alışverişte kullanılabileceğini anlatmaktan geçiyor.

Temassız kullanıcıları, temassızı hiç kullanmayanlara göre 3 kat daha fazla işlem yapıyorlar

Basit bir karşılaştırma amacıyla tüm temassız işlem yapan grupların aylık işlem adedi ortalamaları ile sadece temaslı işlem yapan kullancıların aylık işlem adedi ortalamaları Tablo 2’de gösterilmiştir.

Capture2

Temaslı grubunun aylık ortalama işlem adedinin 6 olduğunu görmüştük. Temassız işlem yapanlar ise tüm işlem kategorilerinden ayda ortalama toplam 16 işlem yapıyorlar.  Bu iki rakamı oranladığımızda (15.64/5.95=2.63) temassız kart kullanıcılarının temassız işlevi kullanmayanlara göre üç kat daha fazla işlem yaptığını görüyoruz.  Dolayısıyla, yazının başında belirtmiş olduğumuz “kartların temassız özelliği kart kullanım alışkanlığını arttırır” savı, doğrulanmış oldu.

Temassız kartların toplu taşımada ücret ödeme amacıyla kullanılmasının temassız ödeme alışkanlığını tetiklemesi için “Ulaşım” grubuna ulaşılması gerekmektedir. 

Makalenin başında özetlenen ikinci savı hatırlayalım: Temassız kartların toplu taşımada ücret ödeme amacıyla kullanılması temassız ödeme alışkanlığını tetikler.  Bu konuda Konya özelinde elimizde cesaretlendirici bulgular olmakla birlikte, doğruluğunu kanıtlamak için daha odaklı çalışmalar yapılması gerektiğini görüyoruz. Olumlu verileri özetlersek:

  • Kartlarını ulaşımda kullananlar, Temaslı gruba göre 3 kat daha fazla işlem yapıyor,
  • Süper temassız kullanıcıları ise yine Temaslı gruba göre 4.3 kat daha fazla işlem yapıyor.

Toplu taşımada banka ve kredi kartlarını kullanan müşterileri temassız alışverişe yönlendirici aksiyonlar, bankalar tarafından alınmalıdır. Olası aksiyonlar; kullanıcıların e-posta, ekstre, açıkhava uygulamaları, videolar ile bilgilendirilmesi ve hem ulaşım hem de alışverişte temassız kullanımını cesaretlendiren kampanyalar yapılması olabilir. 

Sonuç: Temassız ödeme, nakit ödemeye alternatif olarak sunularak kartlı ödeme kullanımını arttırılabilir

Bu çalışmada kullanıcıları dört gruba ayırdık. İncelen dört gruptan üçü kartlarının temassız özelliklerini kullanan kart hamillerinden oluştu. Bu üç grubun her birinin ortalama işlem adetlerinin temaslı gruba göre üç, hatta süper temassız grupta dört kat fazla olduğunu hesapladık. Görülmektedir ki temassız teknolojisine yapılan yatırım beklenen sonucu doğurmaktadır. Sonuç olarak, makalenin başlığında sorduğumuz “temassız ödeme, kart kullanımını arttırır mı?” sorusunun yanıtı evettir.

Ancak temassız özellikli kart basmak ve terminal yerleştirmek tek başına bu ödeme şeklinin öğrenilmesine yetmemektedir. Daha fazla işlem için temassız özelliğinin farkındalığını arttırıcı aksiyonlar alınmalıdır.